Η κρίση στο Στενό της Ταϊβάν προκαλείται από την ανάδυση της Κίνας σε παγκόσμια καπιταλιστική δύναμη
Από την επίσκεψη της Προέδρου της Βουλής των Αντιπροσώπων των ΗΠΑ Νάνσι Πελόζι στη Δημοκρατία της Κίνας (Ταϊβάν) τον Αύγουστο του 2022, η απειλή που ασκεί η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας (Κίνα), μέσω μεγάλης κλίμακας στρατιωτικών ασκήσεων, έχει ενταθεί. Η κυβέρνηση Τραμπ ενέκρινε μια πώληση όπλων ρεκόρ, συνολικού ύψους περίπου 11,1 δισεκατομμυρίων δολαρίων τον Δεκέμβριο του 2025. Ταυτόχρονα, η κυβέρνηση του Λάι Τσινγκ-τε στην Ταϊβάν ανακοίνωσε έναν επιπλέον ειδικό αμυντικό προϋπολογισμό, περίπου 40 δισεκατομμυρίων δολαρίων για οκτώ χρόνια μέχρι το 2033. Με βάση την οικονομική της ανάπτυξη στην παγκόσμια καπιταλιστική αρένα, η κινεζική κυβέρνηση διπλασίασε τις αμυντικές της δαπάνες κατά την τελευταία δεκαετία. Το παραδοσιακό εθνικιστικό σχέδιο του κινεζικού κράτους για «επανένωση με την Ταϊβάν» όχι μόνο δεν άλλαξε αλλά και ενισχύθηκε, καθώς σερβίρεται ως μια «μακροχρόνια επιθυμία του έθνους», παρά τις τροποποιήσεις που γνώρισε με τη μετάβαση από τον ψυχρό πόλεμο και την αντιπαράθεση ΗΠΑ-Σοβιετικής Ένωσης στην ειρηνική συνύπαρξη, καθώς και από τη σινοσοβιετική διένεξη και την προσέγγιση ΗΠΑ-Κίνας. Η θεμελιώδης, ωστόσο, αλλαγή στην κρίση του Στενού της Ταϊβάν έγκειται στην στρατιωτική επεκτατική πολιτική που πήγασε από την ανάδυση της Κίνας σε παγκόσμια καπιταλιστική δύναμη.
Αντι-μιλιταριστικές δυνάμεις σε Ιαπωνία, ΗΠΑ και Φιλιππίνες
Και αντίστροφα, με επίκεντρο την Ταϊβάν, οι ΗΠΑ συνεχίζουν να επεκτείνουν αποτροπτική τους δύναμη κατά της Κίνας τόσο στην Ιαπωνία Οκινάουα (αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην Οκινάουα) όσο και τις Φιλιππίνες. Ιδιαίτερα με το «Δόγμα Donroe» (συναλλακτικός απομονωτισμός) της δεύτερης κυβέρνησης Τραμπ, οι χώρες της Ανατολικής Ασίας πιέζονται όχι μόνο να αγοράζουν αμερικανικό οπλισμό, αλλά και να ενισχύσουν τις δικές τους εγχώριες στρατιωτικές δυνάμεις. Στην Ιαπωνία, όχι μόνο οι βάσεις των ΗΠΑ και οι Δυνάμεις Αυτοάμυνας (SDF) ενισχύονται από το 2010 στην Οκινάουα, αλλά υπάρχει και μια νέα κίνηση προς εξουσιοδότηση ένοπλων επιθέσεων σε ξένο έδαφος -μια έννοια που παρέμενε διφορούμενη μετά τον πόλεμο. Σε αυτές τις συνθήκες, που πηγάζουν από την ανάγκη υλικοτεχνικής υποστήριξης προς τις αμερικανικές δυνάμεις που θα αναπτύσσονταν σε περίπτωση μιας υποθετικής «έκτακτης ανάγκης στην Ταϊβάν», η Ιαπωνία -και ιδίως το αρχιπέλαγος της Οκινάουα (το οποίο εκτείνεται ώς τη θάλασσα κοντά στην Ταϊβάν)- βλέπει να επεκτείνονται οι πυραυλικές βάσεις τόσο των ιαπωνικών Δυνάμεων Αυτοάμυνας όσο και των αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων για πρώτη φορά από το τέλος του πολέμου.
Όλες οι αριστερές παρατάξεις στην Ιαπωνία, όπως κι εμείς, αντιτίθενται στην ενίσχυση των βάσεων, τόσο των αμερικανικών όσο και των ιαπωνικών Δυνάμεων Αυτοάμυνας, στην Οκινάουα. Ωστόσο, πολλά αντιπολεμικά κινήματα ειρήνης και αριστερά κόμματα εξακολουθούν να υποστηρίζουν πως «το ζήτημα της Ταϊβάν είναι εσωτερική υπόθεση της Κίνας» και ότι δεν πρέπει να υπάρξει καμία επέμβαση στα Στενά της Ταϊβάν.
Στο εσωτερικό της Ταϊβάν, με εξαίρεση ορισμένους κινεζόφιλους αριστερούς και διανοούμενους, η κοινωνία των πολιτών -συμπεριλαμβανομένων και πολλών κοινωνικών κινημάτων- παραμένει περιορισμένη στα πλαίσια του κυβερνητικού Δημοκρατικού Προοδευτικού Κόμματος, που έχει υιοθετήσει τη φιλοαμερικανική και μονόπλευρη «αποτρεπτική θεωρία» απέναντι στην αυξανόμενη στρατιωτική απειλή της Κίνας.
Στον ενδο-ιμπεριαλιστικό πόλεμο να αντιτάξουμε το διεθνιστικό ταξικό πόλεμο
Από την εποχή του παλαιού ιμπεριαλισμού, εμείς καλούμε πάντα για διεθνή ταξική ενότητα για τη σοσιαλιστική επανάσταση μέσα στα ανταγωνιστικά ιμπεριαλιστικά κράτη, αντί να εναποθέτουμε τις ελπίδες μας στον «αφοπλισμό» ή στην «ειρηνική συνύπαρξη». Η σημερινή κατάσταση είναι εξαιρετικά σοβαρή, ιδίως επειδή η ανάδυση της Κίνας σε στρατιωτική δύναμη επιτεύχθηκε με αντίτιμο με την τεράστια και αδυσώπητη εκμετάλλευσης του νέου κινεζικού προλεταριάτου και του φυσικού περιβάλλοντος. Επιπλέον, η κινέζικη «Οικονομική Μεταρρύθμιση» («Reform and Opening Up» = «Μεταρρύθμιση και Άνοιγμα») από τα τέλη της δεκαετίας του 1970, που ξεκίνησε την καπιταλιστική ανάπτυξη της Κίνας, προωθήθηκε με τη συμπαιγνία ανάμεσα στη διεθνή αστική τάξη της Ταϊβάν, της Ιαπωνίας, των Ηνωμένων Πολιτειών και στο γραφειοκρατικό καθεστώς της Κίνας. Επομένως, η μόνη βάση για να μπορέσει να αλλάξει η σημερινή κατάσταση στην Ανατολική Ασία, η οποία οδεύει προς μια ασταμάτητη στρατιωτική επέκταση, είναι μόνο η ενότητα του διεθνούς προλεταριάτου στην Κίνα, την Ταϊβάν, την Ιαπωνία, τις Ηνωμένες Πολιτείες και αλλού.
Επιπλέον, συνεχίζοντας τη διασύνδεση διεθνώς των αντιπολεμικών και ειρηνιστικών κινημάτων που αγωνίζονται από καιρό σε ολόκληρη την Ανατολική Ασία, απαιτούνται και διεθνείς προσπάθειες για να ενισχυθεί η φωνή της αντίθεσης στην έναρξη πολέμου από τις δικές τους κυβερνήσεις μεταξύ των καταπιεσμένων εργαζομένων και μέσα στην Κίνα. Η κριτική πρέπει να στρέφεται όχι μόνο κατά των κοινών στρατιωτικών ασκήσεων Ιαπωνίας-ΗΠΑ, αλλά και κατά των στρατιωτικών ασκήσεων περικύκλωσης της Ταϊβάν από την Κίνα. Ωστόσο, εάν η Κίνα εξαπολύσει στρατιωτική επίθεση κατά της Ταϊβάν, αυτό θα αποτελούσε σαφώς επίθεση μιας μεγάλης δύναμης εναντίον ενός μικρότερου έθνους. Ως εκ τούτου, υποστηρίζουμε το δικαίωμα του λαού της Ταϊβάν στην αυτοδιάθεση, καταδικάζουμε κάθε κινεζική επίθεση και υποστηρίζουμε το δικαίωμα του λαού της Ταϊβάν στην αυτοάμυνα -ή, τουλάχιστον, δεν αντιτιθέμεθα σε αυτό. Ωστόσο, καλούμε επίσης τον λαό της Ταϊβάν να ασκήσει αυτό το δικαίωμα με σύνεση και φρόνηση, να το περιορίσει αυστηρά στην άμυνα της Ταϊβάν και να κρατήσει αποστάσεις από τις ηγεμονικές βλέψεις των ΗΠΑ στην Ασία.
Επανάληψη των προσεγγίσεων προς την Ταϊβάν
Είναι απαραίτητο όχι μόνο να υψώσουμε φωνές διαμαρτυρίας ενάντια στον πόλεμο, αλλά και να ξεκινήσουμε συγκεκριμένες, πρακτικές ανταλλαγές μέσα στην περιοχή της Ανατολικής Ασίας.
Εν μέσω αυτού που θα μπορούσε σήμερα να ονομαστεί «Τέταρτη Κρίση των Στενών της Ταϊβάν» (βλ. παρακάτω), υπάρχουν προσπάθειες προσέγγισης, όπως με το κείμενο «Θέσεις για την κρίση στα Στενά της Ταϊβάν και για την αυτοδιάθεση της Ταϊβάν» που δημοσιεύθηκε από συντρόφους του Χονγκ Κονγκ τον Ιούλιο του 2025. Επιπλέον, στο κείμενο του συντρόφου Ομόρι «Δύο Μήνες Κυβέρνησης Τακαΐτσι» στα τέλη του 2025, αναφέρεται ότι «το δικαίωμα του λαού της Ταϊβάν στην αυτοδιάθεση έχει ιστορική αιτιολόγηση, και οι συζητήσεις για την αποκλιμάκωση των εντάσεων ή την επίτευξη ειρήνης στην Ανατολική Ασία δεν μπορούν να προχωρήσουν χωρίς την αναγνώριση αυτού του γεγονότος».
Πρακτικές και προκλήσεις συγκεκριμένων ανταλλαγών
Συγκεκριμένες ανταλλαγές σε περιφερειακό επίπεδο συνεχίζονται, αν και βρίσκονται ακόμη στα πρώτα τους βήματα, ιδιαίτερα ανάμεσα σε Οκινάουα και Νότια Κορέα -δύο περιοχές που φιλοξενούν αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις στραμμένες κατά της Κίνας- και στους ακτιβιστές ειρήνης που υποστηρίζουν την ανεξαρτησία στην Ταϊβάν, η οποία εκτίθεται σε στρατιωτικές απειλές από την Κίνα. Ταυτόχρονα, την ώρα που οι εντάσεις μεταξύ των κυβερνήσεων της Ιαπωνίας και της Κίνας αυξάνονται, είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι κινεζικές ΜΚΟ, κυβερνητικά εξαρτημένες και που προωθούν την πολιτική της κινεζικής κυβέρνησης για «ειρηνική επανένωση», αρχίζουν ωστόσο να πολλαπλασιάζουν τις «πολιτικές ανταλλαγές» τους με το αντιπολεμικό και ειρηνιστικό κίνημα στην Οκινάουα.
Η ενίσχυση της αλληλεγγύης μας στην περιοχή αυτή, ιδίως με ακτιβιστές εντός της Ταϊβάν και της Κίνας, δεν ήταν ποτέ πιο ζωτικής σημασίας. Πρέπει να συνεχίσουμε τις ανταλλαγές μας με συντρόφους, φίλους και ακτιβιστές στην Οκινάουα, την Ταϊβάν, την Κίνα, τη Νότια Κορέα και τις Φιλιππίνες με κάθε διαθέσιμη ευκαιρία.
Φεβρουάριος 2026
-------------
Κρίσεις στα Στενά της Ταϊβάν
- Πρώτη Κρίση στα Στενά της Ταϊβάν (1954–1955): που προκλήθηκε από τον βομβαρδισμό του Κινμέν και κατόπιν και των νησιών Ματσού και Ντατσέν από τον Λαϊκό Απελευθερωτικό Στρατό (PLA).
- Δεύτερη Κρίση στα Στενά της Ταϊβάν (1958): που προκλήθηκε από άλλον έναν μεγάλης κλίμακας βομβαρδισμό του Κινμέν και του Ματσού από τον PLA.
- Τρίτη Κρίση στα Στενά της Ταϊβάν (1995–1996): κατά την περίοδο που προηγήθηκε της επανεκλογής του Λι Τενγκ-χουί στις προεδρικές εκλογές της Ταϊβάν του 1996, ως αποτέλεσμα μιας σειράς πυραυλικών δοκιμών που διεξήγαγε η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας (ΛΔΚ) στα ύδατα που περιβάλλουν την Ταϊβάν, συμπεριλαμβανομένων των Στενών της Ταϊβάν, από τις 21 Ιουλίου 1995 έως τις 23 Μαρτίου 1996.
- Τέταρτη Κρίση στα Στενά της Ταϊβάν (2022–σήμερα): μια σειρά μεγάλης κλίμακας στρατιωτικές ασκήσεις της Κίνας γύρω από την Ταϊβάν, η πρώτη από τις οποίες προκλήθηκε από την επίσκεψη στην Ταϊβάν της τέως προέδρου της Βουλής των Αντιπροσώπων των ΗΠΑ, Νάνσι Πελόζι.
Μετάφραση: ΤΠΤ - “4”