Ανακοίνωση της γραμματείας του Εκτελεστικού Γραφείου της 4΄ Διεθνούς
Μετά από περισσότερες από τέσσερις εβδομάδες κοινωνικών συγκρούσεων και έντονης πολιτικής κρίσης σε αυτή τη χώρα των Άνδεων και μόλις έξι μήνες από την ανάληψη των καθηκόντων της, η κυβέρνηση του δεξιού προέδρου Ροντρίγκο Παζ βρίσκεται ήδη σε αμυντική θέση και διχασμένη. Μια μεγάλη εξέγερση των ανθρακωρύχων (μισθωτών και συνεταιρισμένων), των αγροτικών κοινοτήτων, των εργαζομένων στους τομείς των μεταφορών, της υγείας, της εκπαίδευσης και των συμβουλίων γειτονιάς, απαίτησε την παραίτηση του προέδρου μπλοκάροντας ταυτόχρονα περίπου 80 δρόμους της χώρας, πέρα από τις απεργίες και τις διαμαρτυρίες που καταστέλλονται βίαια αλλά συνεχίζονται αδιάκοπα στη Λα Πας, έδρα της κυβέρνησης. Ο αστικός Τύπος και αναλυτές όλων των αποχρώσεων επισημαίνουν ότι μεγάλο μέρος των κινητοποιημένων είναι οι ίδιοι που, μετά από 16 χρόνια υποστήριξης του Κινήματος προς τον Σοσιαλισμό (MAS – Πολιτικό Όργανο, κόμμα-κίνημα των πρώην προέδρων Μοράλες και Λουίς Άρσε), είχαν ψηφίσει τον Παζ.
Αυτή είναι η δεύτερη σύγκρουση του εργατικού και λαϊκού κινήματος, στην συντριπτική πλειοψηφία του από τις κοινότητες των Κίτσουα και Αϊμάρα, ενάντια στην πολιτική συμμαχία που εκλέχθηκε τον Νοέμβριο του 2025: η πρώτη έλαβε χώρα τον Απρίλιο, αφότου η Εκτελεστική Εξουσία ανακοίνωσε δύο προκλητικά διατάγματα. Το διάταγμα 5503, τον Ιανουάριο, κήρυξε κατάσταση έκτακτης ανάγκης για να δικαιολογήσει τον τερματισμό των επιδοτήσεων στις τιμές των καυσίμων -κάτι που είχε ως αποτέλεσμα να αυξηθεί κατά 86% τη βενζίνη και 160% το ντίζελ- καθώς και για να ανοίξει τον δρόμο για υπερφιλελεύθερες αντι-μεταρρυθμίσεις στους τομείς της εξόρυξης, της αγροβιομηχανίας και των υποδομών.
Το δεύτερο διάταγμα, στις 10 Απριλίου, ανακατέτασσε τις αγροτικές ιδιοκτησίες (νόμος 1720), για να ευνοήσει την κατάληψη εκτάσεων γης (που θεωρούνται μεσαίου μεγέθους) από μεγάλους αγροβιομηχανικούς επιχειρηματίες και επενδυτές, κάτι που θα οδηγούσε στην αποστέρηση της γης από τις παραδοσιακές αυτόχθονες αγροτικές κοινότητες και στην αποδάσωση με την αλλαγή της χρήσης γης -σύμφωνα με περιβαλλοντολόγους και τις ομοσπονδίες και συνομοσπονδίες αγροτών της Βολιβίας. Με άλλα λόγια, επιδίωκε κάτι που καμία τοπική νεοφιλελεύθερη κυβέρνηση δεν είχε τολμήσει καν να επιχειρήσει: την ανατροπή της αγροτικής μεταρρύθμισης του 1953, ενός κεκτημένου της επανάστασης του 1952. Αυτό το διάταγμα, το οποίο είχε ήδη απορριφθεί από την Πολυ-εθνική Συνέλευση (κάτω βουλή), προκάλεσε την οργή των αγροτικών κοινοτήτων σε διάφορες γωνιές της χώρας (ακόμη και σε τμήματα της Σάντα Κρους), οδηγώντας τες να οργανώσουν πορείες προς τη Λα Πας. Στην δυσαρέσκεια στις αγροτικές περιοχές προστέθηκε και η οργή των αστικών τμημάτων ενάντια στην αύξηση των καυσίμων.
Αυτό το μήνα, μπροστά στην άρνηση της Λα Πας να διαπραγματευτεί με την Κεντρική Εργατική Οργάνωση της Βολιβίας (COB) μια αύξηση μισθών κατά 20% και με τη βίαιη καταστολή των διαδηλώσεων της 16ης Μαΐου, που άφησε τέσσερις νεκρούς, η οργή των εργατών, των αγροτών και του λαού εξερράγη. Η έδρα της κυβέρνησης και ο δήμος του Ελ Άλτο, της δεύτερης πόλης της χώρας, με αϊμαρική παράδοση και τη μεγαλύτερη παράδοση αγώνων τα τελευταία 20 χρόνια, κινητοποιήθηκαν αλλά παρέμειναν απομονωμένες από τις υπόλοιπες περιοχές της χώρας. Οι αποκλεισμοί εθνικών οδών και επαρχιακών δρόμων (περισσότεροι από 80), που είχαν υποχωρήσει λόγω της καταστολής, αυξήθηκαν ξανά τις τελευταίες ημέρες. Μια πορεία χιλιάδων εργατών υπό την ηγεσία της COB και της αγροτικής οργάνωσης Tupac Katari (Ελ Άλτο), με την υποστήριξη των Bartolinas, της γυναικείας οργάνωσης του MAS, και των αγροτικών κοινοτήτων ολόκληρης της περιοχής των Άνδεων, με τη συμμετοχή της κοινωνικής βάσης του πρώην προέδρου Έβο Μοράλες (από το Τσαπάρε, Κοτσαμπάμπα), ολοκλήρωσε την αυξανόμενη απόρριψη της κυβέρνησης και προχώρησε στο αίτημα για παραίτηση του Παζ. Αυτός εξαφανίστηκε από την πολιτική σκηνή για περισσότερο από μια εβδομάδα, ανέβαλε την εφαρμογή των διαταγμάτων για τα καύσιμα και τη γη, αλλά, υπό την πίεση των ολιγαρχιών και των νεοφασιστών που βρίσκονται στην εξουσία στην πιο βιομηχανοποιημένη επαρχία της Σάντα Κρουζ, αρνείται να διαπραγματευτεί με την COB την αύξηση των μισθών.
Ο συνδυασμός του αγροτικού αγώνα με τον αγώνα στις πόλεις αναπαράγει τα χαρακτηριστικά των μεγάλων λαϊκών εξεγέρσεων των τελευταίων 74 ετών -από την εργατική επανάσταση του 1952 έως τον πόλεμο του νερού και του φυσικού αερίου, του 2000 και του 2003 αντίστοιχα, περνώντας από τις λαϊκές συνελεύσεις του 1970-71, τους αγώνες ενάντια στις δικτατορίες της δεκαετίας του '80, τη δυαδική εξουσία κυβέρνησης-COB των ετών του Σιλές Σουάσο (1982 έως 1985), την εξέγερση των ανθρακωρύχων του 1985 και τους αγώνες για την υπεράσπιση της Συντακτικής Συνέλευσης που καθιέρωσε το Πολυ-εθνικό Κράτος -το οποίο αναγνώρισε τη Βολιβία ως κράτος ποικίλων εθνών ή εθνοτήτων, στα πρώτα χρόνια του Έβο Μοράλες.
Ο ιμπεριαλισμός και η τοπική αστική τάξη γνωρίζουν αυτή την ιστορία και γι' αυτό ανησυχούν για το εύρος και τη ριζοσπαστικότητα του κινήματος. Η αντίδραση δεν άργησε: ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο μίλησε για «πραξικόπημα εναντίον του Παζ», η δεξιά της Σάντα Κρους συγκάλεσε μια αντιδραστική Πολιτική Πορεία και πίεσε τον ΟΑΚ [Οργανισμό Αμερικανικών Κρατών] να εκδώσει ανακοίνωση για την υπεράσπιση του δημοκρατικού κράτους δικαίου (δηλαδή της συντηρητικής κυβέρνησης του Πας). Η κυβέρνηση διέκοψε τις σχέσεις με την Κολομβία του Πέτρο, η οποία είχε προταθεί να μεσολαβήσει στη διένεξη. Η έκβαση της διαδικασίας βρίσκεται σε εξέλιξη, με βίαιη καταστολή εναντίον των ηγεσιών, επιδιώκοντας μια αιματηρή αντιδραστική λύση.
Αυτή τη στιγμή, συνεχίζεται η καταστολή των οδοφραγμάτων και των πορειών που προσπαθούν να φτάσουν στο Palacio Quemado, καθώς και οι συλλήψεις και η δίωξη ηγετών της COB και οι απειλές σύλληψης ηγετών της COB, των Bartolinas και του Έβο Μοράλες. Παρόλα αυτά, η κυβέρνηση δείχνει αδυναμία: ο αντιπρόεδρος Λάρα τα έσπασε με τον Πας, αφού είχε δηλώσει την υποστήριξή του στις διαπραγματεύσεις για την αύξηση των μισθών. Ο Πας αναγκάστηκε ήδη να κάνει πίσω στα διατάγματα του Ιανουαρίου και του Απριλίου. Και τώρα αγρότες από το Valle Grande της πεδιάδας της Santa Cruz -καταγωγής Αϊμάρα, Κέτσουα και Γκουαρανί- προσπαθούν να ενταχθούν στον αγώνα και να πορευθούν προς τα δυτικά των Άνδεων.
Μια Επιτροπή Διαλόγου, αποτελούμενη από την Αρχή Υπεράσπισης του Πολίτη, έναν υπουργό της κυβέρνησης, την Καθολική Εκκλησία και αρχηγούς κοινοβουλευτικών ομάδων, καλεί την κυβέρνηση να σταματήσει την καταστολή και τις εντολές σύλληψης ηγετών, και το κίνημα να αναστείλει τους αποκλεισμούς των δρόμων. Ωστόσο, ούτε η COB, ούτε οι Μπαρτολίνας, ούτε οι αγρότες έχουν αποφασίσει ακόμη αν θα συμμετάσχουν στις διαπραγματεύσεις. Ενώ η κυβέρνηση συνεχίζει να καταστέλλει, να απειλεί και να διαπραγματεύεται με τη DEA (την αμερικανική υπηρεσία καταπολέμησης του λαθρεμπορίου ναρκωτικών), ξεσπά ένα νέο κύμα καταστολής της καλλιέργειας κόκας.
Η 4η Διεθνής δηλώνει την πλήρη υποστήριξή της στον αγώνα των εργαζομένων, των αυτοχθόνων πληθυσμών, των αγροτών και ολόκληρου του λαού της Βολιβίας ενάντια στα υπερφιλελεύθερα προγράμματα λιτότητας του Ροντρίγκο Πας. Καταγγέλλει την συνεχιζόμενη καταστολή, την προσέγγιση του Πας προς την ακροδεξιά της Σάντα Κρους και τις ΗΠΑ του Τραμπ, και απορρίπτει κατηγορηματικά τις μανούβρες για την κήρυξη κατάστασης έκτακτης ανάγκης.
29 Μαΐου 2026
Ζήτω ο αγώνας του λαού της Βολιβίας για καλύτερες συνθήκες διαβίωσης και εργασίας!
Όχι στις υπερφιλελεύθερες αντι-μεταρρυθμίσεις που επιδιώκουν να αφαιρέσουν δικαιώματα που έχουν κατακτηθεί με αγώνες ιστορικά!
Κανένα βήμα πίσω στην αγροτική μεταρρύθμιση! Άμεση αύξηση των μισθών! Να τεθούν οριστικά στο αρχείο τα νομοσχέδια 5530 και 1720!
Ζήτω η COB, οι αγροτικές οργανώσεις και οι επιτροπές γειτονιών!
Κάτω η καταστολή της κυβέρνησης Paz! Άμεση απελευθέρωση των ηγετών και των διαδηλωτών που έχουν συλληφθεί!
Έξω ο Marco Rubio, ο Trump και ο ΟΑΚ από τις εσωτερικές υποθέσεις της Βολιβίας!
Όχι στην κατάσταση έκτακτης ανάγκης!
Μετάφραση: ΤΠΤ – 4